24 Ocak 2013, 10:02

Başkurt müzik kültürü

Başkurt müzik kültürü

Rusya’da yaşayan Türk halklarını anlatmaya devam ediyoruz ve bugünkü programımızda Ural Dağlarında Başkurdistan Cumhuriyeti’nin halkı olan Başkurtların müzik kültüründen bahs edeceğiz.

Rusya’da yaşayan Türk halklarını anlatmaya devam ediyoruz ve bugünkü programımızda Ural Dağlarında Başkurdistan Cumhuriyeti’nin halkı olan Başkurtların müzik kültüründen bahs edeceğiz.

Zengin halk kültürüne dayanan profesyonel Başkurt müzik sanatı 20. yüzyılın ilk yarısına doğru oluşmuş oldu. Başkurdistan topraklarının Rusya devletinin içine girmesi, yeni şehirlerin kurulması, başka bölgelerden nüfusun aktif akın etmesi bu süreci hızlandırdı. Daha 18. yüzyılın sonundan itibaren yerli nüfusun hayatına orkestralar, müzik ve danslar ile dolu gösteriler, özel müzik ve şarkı söyleme dersleri girmişti.

Rus tarihinin olayları bu arada 1812 yılı Napolyon’a karşı savaş sadece merkezi Rusya’nın kültüründe değil periferik bölgelerin kültüründe de yansıtıldı. Mesela Napolyon ordusuna karşı yapılan muharebelere katılan Başkurt askerleri yurduna geri döndüklerinde Rus ve Avrupalı müzik, koro, askeri orkestralar ile ilgili bilgiler getirdiler. 19. yüzyılın ilk yarısında Türk halk müziği önde gelen Rus müzisyenlerin ilgisini çekti. 19. yüzyılın 30’lu yıllarında Başkurdistan’ı ziyaret eden ünlü Rus besteci Alyabyev Başkurt ve Tatar melodileri temelinde ‘Asya şarkıları’ vokal parçalarını ve senfoni orkestrası için ‘Başkurt üvertürü’nü besteledi.

19. yüzyılın ikinci yarısında Başkurdistan’da turne yapan sanatçılar ve yerli müzisyenlerin konserleri, evde mizik çalma gelenek haline geldi. Büyük Rus opera sanatçısı Şalyapin’in 1980 yılında Başkurdistan’ın başkenti Ufa’da ilk kez sahneye çıkması ilgi çekici kültür olaylarındandı.

Eğitim ocaklarından biri Ufa’daki Galiya medresesiydi. Orada müzik dersleri de yapılırdı. Medrese öğrencilerinden koro ve orkestra oluşturuldu.

20.yüzyılın 20’li yıllarından itibaren Başkurdistan’da aktif şekilde profesyonel müzik gelişiyor, amatör müzik grupları kuruluyor, bir sürü profesyonel eğitim kurumları faaliyete başlıyor. Bu arada Başkurt Seyyar Tiyatrosu sadece cumhuriyet topraklarında değil onun dışında da başarıyla gösteriler düzenlerdi. Başkurt Drama Tiyatrosu oyunlarının müziğine önde gelen Başkurt bestecileri İbragimov ve Valeev katkıda bulundular. 1939 yılında Valeev tarafından ‘Hakmar’ isimli ilk milli opera bestelendi. O dönemin en iyi balesi halk şarkıları, efsaneler ve pagan törenlerinin motiflerinin birleştiği ‘Turna Şarkısı’ balesi sayılır. İcra sanatının gelişimi Rusya ve yurt dışında ün kazanmış büyük Başkurt müzisyenleri Almuhamedov ve İsinbayev’in faaliyetiyle ilgili. Müzik folklorunun bilimsel açıdan toplanması ve araştırılmasına başlandı.

20. yüzyılın ortasında Başkurt bestecileri özellikle şarkılar yazmaya, koro, senfonik ve enstrümental müzik geliştirmeye dikkat veriyorlardı. 50’li yıllarda Başkurt Devlet Opera ve Bale Tiyatrosu’na bağlı Koreografik Stüdyo’da dünya balesinin gelecek yıldızı Nureev antreman yapıyordu, orada ilk kez sahneye çıktı.

Bugün düzenli olarak Başkurdistan’da yapılan çeşitli kültür etkinlikleri Rusya Federasyonu’nun halkları arasındaki sanatsal ve kültürel ilişkilerin pekiştirilmesine büyük katkıda bulunuyor. Başkurt müzisyenleri uluslararası yarışmalara başarıyla katılmaktadırlar.

  •  
    Ve paylaş